Veenloopcentrum Weiteveen
Een gesprek met Henry en Helena Schepers
Een gesprek met Henry en Helena Schepers
Het Veenloopcentrum Weiteveen werd bijna 15 jaar geleden opgericht als een soort dorpshuis. Het diende als knooppunt voor de activiteiten van vrijwilligers uit de gemeenschap die zich inzetten voor de ontwikkeling van het dorp. Voorheen huisvestte het gebouw, direct naast de kerk, een klooster en een pastorie. Na enkele jaren leegstand werd het pand gerenoveerd en ingericht als ontmoetingsplek voor de dorpsgemeenschap, startpunt voor wandelingen in het nabijgelegen Bargerveenbos en als bed & breakfast.
Het Veenloopcentrum is inmiddels uitgegroeid tot een pareltje binnen het Internationaal Natuurpark Moor-Veenland. Het fungeert als een van de acht Moorpoorten – de informatiecentra van het natuurpark. Volgens Helena is de B&B vrijwel altijd volgeboekt, zelfs in de rustigere wintermaanden. Een klein natuurinformatiecentrum geeft uitleg over de unieke flora en fauna van het omliggende Bargerveen.
Zeer populair zijn de activiteiten en wandelingen die het Veenloopcentrum met regelmaat organiseert: een lentewandeling bij zonsopgang (inclusief ontbijt in de voormalige pastorie), een nachtwandeling over de zandpaden van het natuurgebied, een Driekoningenwandeling met ruim 700 deelnemers, de Olieballenwanderung (Oudejaarswandeling) - een wandeling met het heerlijke, typisch Hollandse gebak op de vrijdag na Kerst en tot slot talrijke "Rond het Dorp"- en ganzentochten behoren tot het jaarprogramma van het Veenloopcentrum.http://www.veenloopcentrum.nl/agendaHet is geen wonder dat zoveel natuurliefhebbers aan beide kanten van de grens naar de wandelingen komen, want Henry en Helena Schepers zorgen, samen met talloze dorps- en natuurgidsen, voor het succes van de evenementen. Henry benadrukt hoe goed het dorpsleven zich heeft ontwikkeld in het kleine stadje, gelegen in het natuurgebied Bargerveen. Tegenwoordig is het een van de meest gerespecteerde woonwijken rond Emmen. De groene omgeving maakt het bijzonder populair bij jonge gezinnen. De uitbreiding van het Bargerveen, de aanleg van bufferzones en waterbeheersmaatregelen hebben de aantrekkingskracht ervan verder vergroot. De schaapskooi, de grootste van Nederland, met zijn meer dan 1.000 schapen en 100 runderen, trekt niet alleen Koning Willem-Alexander der Nederlanden, maar ook talrijke bezoekers naar de kleine boskolonie. In het allereerste jaar na de opening van de schaapskooi, de voltooiing van de waterbeheersmaatregelen en de uitbreiding van het Bargerveen, waren de bezoekersaantallen drie keer zo hoog als verwacht!
Helena en Henry zijn erg blij met deze ontwikkeling. Henry is al 25 jaar een belangrijke speler in de dorpsontwikkeling als dorpshoofd en de laatste 8 jaar als lid van de besluitvormingsorganen. Zijn vrouw Helena is vanaf het begin betrokken geweest bij de oprichting van het Veenloopcentrum. Hun dochter kreeg de taak om de aanvraag in te dienen bij het regionaal bestuur tijdens de eerste planningsfase en merkte op: "Mijn moeder kan de financiën waarschijnlijk wel aan"... wat leidde tot een jarenlange dienst als penningmeester.
Tegenwoordig is het natuurgebied de groene trots van het kleine dorp. Een plek die sinds de 19e eeuw juist het tegenovergestelde kenmerkte: turfwinning uit het Bargerveen. Het was een zeer arme, onderontwikkelde streek, waar de inwoners dagelijks vochten om te overleven. Vanaf ongeveer 1840 dreven misoogsten en hongersnood Duitse kolonistenfamilies herhaaldelijk naar de Nederlandse kant van het toen nog onherbergzame Bourtanger Moor. Bovendien trokken veel Duitse veenkolonisten naar de Nederlandse veenkoloniën om de Pruisische dienstplicht te ontlopen. Drie toevalligheden waren bepalend voor de verdere ontwikkeling van het dorp:
Zuster Engel - echt Zuster Maria ter Engelen - Van 1932 tot 1995 woonde ze als parochieverpleegster in het Franciscanessenklooster in Weiteveen. Ze had kennis van kruidengeneeskunde en bereidde zelf nuttige zalven en middeltjes. Ze liep het veen in om zieken te helpen en hen hygiënische gewoonten bij te brengen om de toen wijdverspreide tuberculose in te dammen. Soms liep ze – zelfs 's nachts met een lantaarn – wel 15 kilometer het veen in over ruwe zandpaden. Ten tijde van de zusters waren de meeste dorpsbewoners veenhouwers met kleine boerderijen. Er waren boerderijen, "Plaatzen" genaamd, voor de boekweitteelt en met kleine weilanden waar de arbeiders kleine kuddes dieren hielden en tuinen verzorgden. Sommige werknemers van de veenhouwers hadden appartementen en een vast salaris. Daarnaast woonden er echter eenvoudige veenhouwers in het veen, die slechts een klein stukje land rond hun aangewezen veengrond bewerkten. Deze mensen leefden in afgelegen en straatarme omstandigheden. Zuster Engel zorgde juist voor deze mensen om hun situatie te verbeteren.
Weiteveen ontwikkelde zich mee met de industrialisatie van de veenwinning. Tot in de jaren negentig werd er door veengravers witveen gewonnen uit het Amsterdamsche Veld des Bargervees. Ondertussen verschoof de werkgelegenheid steeds meer van de onrendabele veenarbeider naar lucratievere industriële banen in de omgeving.
Sinds 1969 zijn eerst het Meerstalblok en vervolgens steeds grotere delen van het Bargerveen aangewezen als natuurgebied en vernat. Dit vormde de aanzet tot een compleet nieuwe ontwikkeling van het dorp. Van heidekolonie naar veenarbeidersnederzetting naar natuurgebied is het karakter van het dorp veranderd.
Deze ontwikkeling wordt levendig beschreven in de verhalen van dorpshoofd Henry Schepers en zijn vrouw Helena. Tegenwoordig zijn de dorpelingen er trots op dat de natuur is teruggekeerd naar het gebied waar ooit grote graafmachines zwarte veenmoerassen achterlieten. Henry schat dat 95% van de dorpelingen de natuurbeschermingsinspanningen steunt.
De ontwikkeling van een natuurlijk veenlandschap in het Internationaal Natuurpark Bourtanger Moor - Veenland is daarmee een drijvende kracht geworden voor de regio. Wie meer wil weten over de vele activiteiten en de schoonheid van het landschap, vindt een goed startpunt bij Veenloopcentrum Weiteveens.
Mijn tip:
Rondleidingen door het Veenloopcentrum
In de voetsporen van Zuster Engel: Rondleiding over geneeskrachtige planten in Natuurpark Moor-Veenland. Natuurparkgidsen Dr. Silke Hirndorf, Ria Kramer en Ute Dederer bieden speciale rondleidingen aan over diverse onderwerpen met betrekking tot geneeskrachtige planten.
Het Veenloopcentrum is inmiddels uitgegroeid tot een pareltje binnen het Internationaal Natuurpark Moor-Veenland. Het fungeert als een van de acht Moorpoorten – de informatiecentra van het natuurpark. Volgens Helena is de B&B vrijwel altijd volgeboekt, zelfs in de rustigere wintermaanden. Een klein natuurinformatiecentrum geeft uitleg over de unieke flora en fauna van het omliggende Bargerveen.
Zeer populair zijn de activiteiten en wandelingen die het Veenloopcentrum met regelmaat organiseert: een lentewandeling bij zonsopgang (inclusief ontbijt in de voormalige pastorie), een nachtwandeling over de zandpaden van het natuurgebied, een Driekoningenwandeling met ruim 700 deelnemers, de Olieballenwanderung (Oudejaarswandeling) - een wandeling met het heerlijke, typisch Hollandse gebak op de vrijdag na Kerst en tot slot talrijke "Rond het Dorp"- en ganzentochten behoren tot het jaarprogramma van het Veenloopcentrum.http://www.veenloopcentrum.nl/agendaHet is geen wonder dat zoveel natuurliefhebbers aan beide kanten van de grens naar de wandelingen komen, want Henry en Helena Schepers zorgen, samen met talloze dorps- en natuurgidsen, voor het succes van de evenementen. Henry benadrukt hoe goed het dorpsleven zich heeft ontwikkeld in het kleine stadje, gelegen in het natuurgebied Bargerveen. Tegenwoordig is het een van de meest gerespecteerde woonwijken rond Emmen. De groene omgeving maakt het bijzonder populair bij jonge gezinnen. De uitbreiding van het Bargerveen, de aanleg van bufferzones en waterbeheersmaatregelen hebben de aantrekkingskracht ervan verder vergroot. De schaapskooi, de grootste van Nederland, met zijn meer dan 1.000 schapen en 100 runderen, trekt niet alleen Koning Willem-Alexander der Nederlanden, maar ook talrijke bezoekers naar de kleine boskolonie. In het allereerste jaar na de opening van de schaapskooi, de voltooiing van de waterbeheersmaatregelen en de uitbreiding van het Bargerveen, waren de bezoekersaantallen drie keer zo hoog als verwacht!
Helena en Henry zijn erg blij met deze ontwikkeling. Henry is al 25 jaar een belangrijke speler in de dorpsontwikkeling als dorpshoofd en de laatste 8 jaar als lid van de besluitvormingsorganen. Zijn vrouw Helena is vanaf het begin betrokken geweest bij de oprichting van het Veenloopcentrum. Hun dochter kreeg de taak om de aanvraag in te dienen bij het regionaal bestuur tijdens de eerste planningsfase en merkte op: "Mijn moeder kan de financiën waarschijnlijk wel aan"... wat leidde tot een jarenlange dienst als penningmeester.
Tegenwoordig is het natuurgebied de groene trots van het kleine dorp. Een plek die sinds de 19e eeuw juist het tegenovergestelde kenmerkte: turfwinning uit het Bargerveen. Het was een zeer arme, onderontwikkelde streek, waar de inwoners dagelijks vochten om te overleven. Vanaf ongeveer 1840 dreven misoogsten en hongersnood Duitse kolonistenfamilies herhaaldelijk naar de Nederlandse kant van het toen nog onherbergzame Bourtanger Moor. Bovendien trokken veel Duitse veenkolonisten naar de Nederlandse veenkoloniën om de Pruisische dienstplicht te ontlopen. Drie toevalligheden waren bepalend voor de verdere ontwikkeling van het dorp:
- Het tabernakel werd op 4 mei 1925 gestolen en zes dagen later teruggevonden in een sloot in de heide. Als gevolg hiervan bouwde de Franciscaanse gemeente hier een klooster.
- De opkomst en ondergang van de turfindustrie.
- De ontwikkeling van het natuurgebied Bargerveen in de afgelopen 50 jaar en de oprichting van het Internationaal Heide Natuurpark.
Zuster Engel - echt Zuster Maria ter Engelen - Van 1932 tot 1995 woonde ze als parochieverpleegster in het Franciscanessenklooster in Weiteveen. Ze had kennis van kruidengeneeskunde en bereidde zelf nuttige zalven en middeltjes. Ze liep het veen in om zieken te helpen en hen hygiënische gewoonten bij te brengen om de toen wijdverspreide tuberculose in te dammen. Soms liep ze – zelfs 's nachts met een lantaarn – wel 15 kilometer het veen in over ruwe zandpaden. Ten tijde van de zusters waren de meeste dorpsbewoners veenhouwers met kleine boerderijen. Er waren boerderijen, "Plaatzen" genaamd, voor de boekweitteelt en met kleine weilanden waar de arbeiders kleine kuddes dieren hielden en tuinen verzorgden. Sommige werknemers van de veenhouwers hadden appartementen en een vast salaris. Daarnaast woonden er echter eenvoudige veenhouwers in het veen, die slechts een klein stukje land rond hun aangewezen veengrond bewerkten. Deze mensen leefden in afgelegen en straatarme omstandigheden. Zuster Engel zorgde juist voor deze mensen om hun situatie te verbeteren.
Weiteveen ontwikkelde zich mee met de industrialisatie van de veenwinning. Tot in de jaren negentig werd er door veengravers witveen gewonnen uit het Amsterdamsche Veld des Bargervees. Ondertussen verschoof de werkgelegenheid steeds meer van de onrendabele veenarbeider naar lucratievere industriële banen in de omgeving.
Sinds 1969 zijn eerst het Meerstalblok en vervolgens steeds grotere delen van het Bargerveen aangewezen als natuurgebied en vernat. Dit vormde de aanzet tot een compleet nieuwe ontwikkeling van het dorp. Van heidekolonie naar veenarbeidersnederzetting naar natuurgebied is het karakter van het dorp veranderd.
Deze ontwikkeling wordt levendig beschreven in de verhalen van dorpshoofd Henry Schepers en zijn vrouw Helena. Tegenwoordig zijn de dorpelingen er trots op dat de natuur is teruggekeerd naar het gebied waar ooit grote graafmachines zwarte veenmoerassen achterlieten. Henry schat dat 95% van de dorpelingen de natuurbeschermingsinspanningen steunt.
De ontwikkeling van een natuurlijk veenlandschap in het Internationaal Natuurpark Bourtanger Moor - Veenland is daarmee een drijvende kracht geworden voor de regio. Wie meer wil weten over de vele activiteiten en de schoonheid van het landschap, vindt een goed startpunt bij Veenloopcentrum Weiteveens.
Mijn tip:
Rondleidingen door het Veenloopcentrum
In de voetsporen van Zuster Engel: Rondleiding over geneeskrachtige planten in Natuurpark Moor-Veenland. Natuurparkgidsen Dr. Silke Hirndorf, Ria Kramer en Ute Dederer bieden speciale rondleidingen aan over diverse onderwerpen met betrekking tot geneeskrachtige planten.