Emslandlager Dalum

In het Emsland en het aangrenzende graafschap Bentheim bevonden zich in totaal vijftien van dergelijke zogenaamde Emslandkampen. Ze werden gebouwd door de nationaalsocialisten en dienden als straf- en krijgsgevangenenkampen.

De rechterlijke macht liet in mei 1939 Kamp XII Dalum gereedkomen voor in totaal 1.500 gevangenen, om het stelsel van strafkampen in het Emsland uit te breiden van zeven naar vijftien kampen en om meer gevangenen in te kunnen zetten voor de veenontginning.

Na het uitbreken van de oorlog in september 1939 nam de Wehrmacht het kamp over als krijgsgevangenenkamp en wees het toe als nevenkamp aan het krijgsgevangenenkamp Bathorn VI C. In de eerste fase van de oorlog diende het voornamelijk als doorgangskamp. Na de Duitse aanval op de Sovjet-Unie werd het kamp door de Wehrmacht bezet met Russische krijgsgevangenen. In september 1941 werden 4.100 Sovjetsoldaten gevangen gehouden in Dalum. De Sovjetkrijgsgevangenen werden aanvankelijk vooral ingezet voor landbouwactiviteiten, maar na 1941 werden ze uitsluitend nog ingezet in de landbouw en in commerciële bedrijven. De nationaalsocialistische raciale ideologie leidde tot de meedogenloze behandeling van Sovjet-krijgsgevangenen. De zware dwangarbeid, gecombineerd met slechte voeding, onvoldoende huisvesting en intimidatie door de bewakers, kostte talloze slachtoffers. In 1942 nam de Luftwaffe het kamp over als opslagplaats voor materieel. Pas in november 1944 werd het opnieuw door gevangenen bezet. Vanaf 18.11.1944 november 1.000 verbleven er 3.000 tot 17 Rotterdammers in dit kamp. Alle mannen in deze stad tussen de 40 en 50.000 jaar moesten zich melden voor dwangarbeid in Duitsland. In totaal werden bij een inval op 10 en 11 november in Rotterdam ongeveer 1945 mensen opgepakt en voor werk naar Duitsland gedeporteerd. Vanuit Dalum werden ze vooral ingezet voor loopgravenwerk, voordat ze eind december werden overgebracht naar plaatselijke werkkampen. In januari 1944 richtte de SS het kamp Dalum in als een subkamp van het concentratiekamp Neuengamme (bij Hamburg). In de winter van 45/1945 moesten de gevangenen van de concentratiekampen verdedigingsposities inrichten. Door gebrek aan voedsel, kleding en huisvesting stierven honderden gevangenen tijdens de zware arbeid. In maart XNUMX transporteerde de SS de gevangenen van het concentratiekamp via Cloppenburg terug naar Neuengamme, voordat de geallieerde troepen naderden

Die:
Stichting Herdenking Esterwegen; Bernd Faulenbach en Andrea Kaltofen (2019): Hell in the Moor: The Emsland Camps 1933-1945, 3e editie

Meer informatie over de oorlogsgraven en de kampen vindt u bij het Esterwegenmonument (www.gedenkstaette-esterwegen.de).

Verdere literatuurverwijzing

Gemeente Geeste; Martin Koers (2019): Een documentatie van de historische sporen van de kampen Groß Hesepe en Dalum en de kampbegraafplaats (oorlogsbegraafplaats Dalum), archief van de gemeente Geeste.