GES029 - Glanzende roofdieren in het moeras (audiostation)

Libellen hebben de mensheid altijd diep gefascineerd. Ze spelen een rol in diverse mythologieën. Hun delicate, iriserende aard plaatst ze dicht bij elfen. Dichters als Goethe en Novalis hebben ze bezongen, en natuurlijk ook Annette von Droste-Hülshoff. Zij beschrijft de libel als een delicaat, bijna transparant wezen, met vleugels die een wonderlijke glans weerspiegelen, dat zijn vreemd onhandige, hoekige dans uitvoert over het stille water, ongrijpbaar en geen moment stilzittend.
Je zou het op het eerste gezicht niet zeggen, maar de libel is een echte roofdier! Natuurlijk is hij volkomen ongevaarlijk voor mensen; hij kan niet eens steken.

Zodra het uit het ei kruipt, ontwikkelt het zich tot een bekwame jager in zijn leefomgeving. In dit stadium kan het nog niet vliegen en leeft het voornamelijk onder water. Na verschillende larvenstadia te hebben doorlopen, vervelt het voor de laatste keer. Vervolgens klimt het langs een plantenstengel omhoog en verlaat het het wateroppervlak. Zodra het zijn vleugels in de open lucht heeft ontvouwen en zijn schaal volledig is uitgehard, begint het te vliegen en op zoek te gaan naar een partner.  

De libel is trouwens een fervent muggenjager. Dit betekent dat niet alleen de mug profiteert van een beet hier op de heide, maar ook de libel en het hele ecologische netwerk dat ze ondersteunt. Met die geruststellende gedachte is de jeuk van een muggenbeet een stuk draaglijker, nietwaar?
Libellen komen voor in de oeverzones van vrijwel elk natuurlijk zoetwaterlichaam. De leefomstandigheden in moerassen zijn echter bijzonder uitdagend, omdat het water er meestal zuurstofarm en zeer zuur is. De libellen, die zich aan deze extreme omstandigheden hebben aangepast, zijn er dan ook van afhankelijk. We hebben hier dus te maken met een habitat die zeldzaam is geworden, met bewoners die dringend bescherming nodig hebben om uitsterven te voorkomen.

Het libellenpad in het Dalum-Wietmarsch-veen biedt bijzonder gunstige omstandigheden voor libellen. Hier vinden ze beschutte, zonnige plekjes waar ze graag vertoeven. Zelfs in extreem droge zomers is er altijd voldoende water voor de voortplanting. Dit zorgt ook voor een ruime aanvoer van prooidieren, waardoor de libellen een ideaal jachtgebied hebben. In dit opzicht is het plaatselijke veengebied als een comfortabel driekamerappartement voor de libel, compleet met woonkamer, slaapkamer – en een goed gevulde voorraadkast!