MEP018 - Bos van vroege bloeiers

IK ZIE: “Een pad langs de Eems, omzoomd met prachtige oude beukenbomen…”

 

Het bos van de vroege bloeiers – het Esterfelderbos

In het voorjaar wordt een wandeling in het Esterfelder Bos tussen de Ems en de statige beukenbomen beloond met het zien van talrijke vroege bloeiers. De eerste lentezon doet de boterbloemen, de speenkruid en de bosanemonen bloeien. Ze stralen met hun geel-witte bloemen!
 
De vreemde naam van speenkruid is afgeleid van scheurbuik, een zeemansziekte. De zeelieden sprongen op de eerste groene groenten van het jaar om hun vitaminetekort tegen te gaan. De vroegbloeiende plant werd door oude zeelieden gewaardeerd vanwege het hoge gehalte aan vitamine C en werd gebruikt tegen de gevreesde scheurbuik. De jonge bladeren moeten echter vóór de bloei van de plant worden geoogst, omdat ze tijdens de bloei een hoog gehalte aan het zogenaamde protoanemonine bevatten, een weinig bekende maar oneetbare stof. Gevolgen van een te hoge dosering zijn misselijkheid, braken en diarree. Jonge bladeren zijn daarentegen veilig om te eten en hebben een licht pittige, nootachtige, frisse smaak.
 
De tweebladige schaduwbloem (Latijnse naam: Maianthemum bifolium) groeit met zijn glanzend groene blaadjes vlak naast de stinkende gouwe. De geofyt, ook wel aardplant genoemd, bloeit vanaf mei en produceert later rode vruchten die niet eetbaar zijn. Op de hellingen naar de Eems spreiden de schaduwbloemen zich met hun hartvormige bladeren uit tot frisgroene tapijten.
 
Daartussen verrijzen tere stengels met opgerolde blaadjes die een beetje als asperges uit de grond schieten: Salomonszegel (Latijn: Polygonatum odoratum). Ze behoren namelijk tot de aspergefamilie (Asparagaceae). De bladeren, die aanvankelijk heel subtiel ingepakt zijn, ontvouwen zich geleidelijk tot hun onmiskenbare vorm. Als een soort paraplu spannen ze individuele bladeren over de klokvormige, witte bloemen die de plant in mei/juni sieren. Ze hangen als een ketting aan de stengels.
Wat de plant bijzonder maakt, is de zoete, subtiele geur (vandaar de Latijnse naam van de plant odoratum). Maar laat u hierdoor niet misleiden: Salomonszegel is zeer giftig en wordt, in tegenstelling tot zijn verwante plant, de veelbloemige valeriaan (Polygonatum multiflorum), niet als medicinale plant gebruikt.
 
En hier aan het idyllische pad langs de Eems groeit nog een bijzondere plant: de muskuskruid (Latijn: Adoxa moschatellina) - eveneens een typische vroegbloeier, die in open bossen al in februari/maart opduikt en zich meestal in mei/juni weer heeft teruggetrokken. De bloemen zijn vrijwel kleurloos, lichtgroen en hebben een vreemde kubusvorm. De Latijnse naam Adoxa betekent zelfs "onopvallend", maar ze verspreiden een muskusachtige geur. Tijdens een wandeling in het Esterfelderbos is het dus de moeite waard om uw neus op zoek te laten gaan naar geuren, uw ogen op de grond te houden en uw blik over het landschap langs de Eems te laten dwalen.