TWI033 - Leven van de Peelkers

IK ZIE: “Het straatnaambord Annaveenstraße midden in de arbeiderswijk Klasmann, aan de rand van de voormalige veenmijngebieden.”
 
 
 

Het leven van de Peelkers 

Begin 19e eeuw vestigden zich in het gebied Schöninghsdorf Nederlandse bedrijven voor industriële turfwinning. Daaronder vallen de poortbedrijven Annaveen en Johannaveen, vernoemd naar de echtgenotes van de bedrijfseigenaren. In 1927 nam Heseper Torfwerke (voorganger van Klasmann Deilmann GmbH) de fabrieken in Annaveen en later in Johannaveen over. Zo werden in 1931 aan het Zuid-Noordkanaal de eerste vier twee-onder-een-kapwoningen als fabrieksappartementen gebouwd.
 
Na de Tweede Wereldoorlog begon de turfindustrie weer te groeien. Via het eigen smalspoor werd het zwarte veen naar de turfcentrale in Rühle getransporteerd, waar elektrisch aangedreven turfgraafmachines het zwarte veen "in de Peel" uit de grond haalden. Tot de elektriciteitscentrale in 1974 werd gesloten, zorgde het gebruik van zwartveen als brandstof voor een positieve ontwikkeling in de regio. Ook de markt voor witveen als tuinsubstraat groeide.
 
Door de turfindustrie ontstonden er steeds meer nederzettingen voor de arbeiders. De “Annaveensiedlung” aan de zuidelijke grens van Schöninghsdorf werd in 1931 gebouwd en in 1969 uitgebreid in het zuidelijke stadsdeel Schöninghsdorf. In de loop van de tijd ontwikkelden zich uit de landelijke kolonieboerderijen aanzienlijke woongebieden, zodat het landgoed Schöningh en de provinciale heide zich ontwikkelden tot het dorp Schöningsdorf met zijn arbeidersnederzetting in Schöningsdorf-Zuid.
 
De veenarbeiders kwamen bijeen voor voetbalwedstrijden op zondag. De sportvereniging DJK werd in 1924 door de dorpsonderwijzer Holtmann opgericht als voetbalclub en bood afwisseling in de zware dagelijkse werkroutine. Op zondag verzamelde zich na de dienst in de kerk vooral de jeugd uit het dorp op het nabijgelegen voetbalveld.
 
’s Avonds was er gelegenheid om te dansen in de Esders pub of bij het “DANZ UP DE DAALE” in de zaal van de boerderij, wanneer de boer zelf op pad was. Deze dansen werden 's ochtends tijdens de hoogmis voor de kerk georganiseerd. Ook werd er voor muziek gezorgd: sommigen speelden op de “Trecksack” (knopaccordeon) of de Düwelsgeige (een stok met blikjes of belletjes aan het uiteinde). Alleen op zondagmiddag was er tijd en gelegenheid voor deze sociale genoegens.
 
Tegenwoordig blijft de stad groeien dankzij nieuwe ontwikkelingen en veranderingen in de turfindustrie. De huidige woongebouwen hebben niets meer te maken met de arme woningen uit de beginjaren van de veenkolonie of met de huisjes van de veenarbeiders. (Bron: 125 jaar Schöninghsdorf, Festivalcomité 2001).