TWI034 - Peelkers hut

IK ZIE: "Een treinwagon, de zogenaamde Peelker Schuftbude, gebouwd in 2020; locatie: direct achter de arbeidersnederzetting Klasmann, op de overgang naar de voormalige veenontginningsgebieden."
 
 

Feenker Hut       

Wat is een dunschiller precies? Het woord is afgeleid van het begrip ‘peel’ en staat voor een veenontginningsgebied, het werkgebied van de veenarbeiders.
Griendtsveen was de Nederlandse thuisbasis van wat toen de grootste turfstrooiselfabriek van Europa was, gelegen ten zuiden van Eindhoven in Noord-Brabant/Limburg. Sinds 1901 was het bedrijf samen met twee andere veenstrooiselfabrieken - Voerhoefen en van der Vecht/Berends - begonnen met industriële turfwinning. Zij richtten de veenbedrijven Anneveen en Johannaveen op, vernoemd naar de echtgenotes van de bedrijfseigenaren. Rondom de Nederlandse veenkolonies begon men onmiddellijk met de bouw van arbeiderswoningen.
Alleen al de firma Griendtsveen bouwde tussen 1900 en 1905 twintig enorme fabriekswoningen. Het waren vooral Nederlandse veenarbeidersgezinnen uit de Peelstreek die er onderdak vonden. Daarnaast waren er grensarbeiders uit de buurregio. Gedurende de week werkten ze op de heide en noemden dit de “Peel”. Ze woonden in eenvoudige onderkomens, de zogenaamde “Keeten”. In het weekend liepen ze op klompen door de heide op weg naar huis in Nederland, waardoor de bewoners van Schöninghsdorf-Zuid ‘Peelker’ werden genoemd.
In 1904 werkten er al 600-700 mensen in de veenkolonies, in 1905 was het aantal arbeiders opgelopen tot ruim 900. Ze woonden in de witte fabrieksgebouwen van Griendtsveen, waarvan sommige nog steeds bewaard zijn gebleven. In 1907 werd er een protestantse kerk gebouwd, samen met een school en een lerarenwoning.


In de jaren twintig runden de bedrijfsleider en zijn vrouw een buurtwinkel aan huis, die eigendom was van het bedrijf. Deze laatste voorzag de Peelkers van zelfgebakken brood en andere belangrijke artikelen voor dagelijks gebruik. Zelfs in de winter was hier alles te vinden. Gedurende deze tijd waren de veenarbeiders werkloos en konden zij haar schrijven – de openstaande schulden werden dan in de zomer met hun loon verrekend. 

Fragmenten uit: 125 jaar Schöninghsdorf, Festivalcomité 2001